Yerelması nedir?

Bileşikgillerden, kök sapları yenen ve patatese benzeyen bir bitkidir. Anayurdu Brezilya ve Şili'dir. 17. yüzyıldan itibaren Avrupa'da yetiştirilmiştir.

Çiçekleri ayçiçeğine benzer. Kötü topraklarda bile yetişir, soğuğa dayanır. Besleyicidir. Kök saplarından alkol de elde edilir. Vatanı Kuzey Amerika olmakla beraber Avrupa ve Türkiye’de sebze olarak yetiştirilir. Besin maddesi olarak inulin ihtiva eder. Besin değeri patatese yakındır. Karbonhidrat miktarının düşük olması sebebiyle şeker hastalarının kullanabileceği iyi bir besin kaynağıdır.

Süt arttırıcı ve safra söktürücü etkisi de vardır. Haşlanarak sebze olarak yenir. Bileşikgiller ailesine bağlı olup, anavatanı Kuzey Amerika olmasına rağmen Avrupa ve Türkiye de de bir sebze bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Her ne kadar sıfat olarak kullanılıyor olsa da kendileri, yer elmasının mutfaktaki yerini çoğu insan bilmemektedir.

Adından yola çıkılarak bir meyve olduğu düşünülse de, yer elması bir sebzedir ve diğer sebzeler gibi onunda yemeği yapılmaktadır. Yer elmasının tadı ve iç doku yapısı itibari ile her ne kadar turpu anımsatıyor olsa da, zeytinyağlı yemekleri yapılabildiği gibi salatalarda ve dilimlenmiş olarak da tüketilebilmektedir. Yetiştirilme şekli havuca benzeyen yer elması, dikildiğinden 40- 50 hafta sonra yer altında yetişen havuç ve patates gibi topraktan çıkarılarak toplanır. Yer elmasının bitki kısmı bir buçuk metreyi bulurken, çiçeksi kısmı ayçiçeğine ve papatyalara benzemektedir.

yer elması

Yer elmasının yetiştirilme şekli patates anımsatırken tadı ise, turp ve enginara benzemektedir ve bu tadın oluşmasına neden olan etken ise, yapısında barındırdığı inülin maddesidir. İçeriğinde nişasta barındırmaması nedeni ile şeker hastalarına önerilen bir sebze olmasına karşın kalorisiz olması nedeni ile de diyetlerde kullanılması da önerilmektedir. Bol güneşli yerlerde, suyu iyi akıntılı (süzek) her türlü toprakta yetişen yerelmasının tarımı, daha çok fakir topraklarda yapılır.

Ürün alındıktan sonra toprakta kalan minik yumruları ertesi yıl yeniden çimlendiğinden, aynı yerde başka tür bitkilerin yetişmesi güçleşir. Ancak, yerelması bitkisi aynı toprakta üst üste, yıllarca yetiştirilmeye dayanabildiğinden bu şekilde toprağı sarma durumu tarla sahibi için sakınca oluşturmaz. Bakıma da hiç gereksinim duymayan ve yetiştirilmesi çok kolay olan bitki, tohumlarıyla ya da yumruköklerinin bölünmesiyle üretilir.

Yerelmasının yumruköklerinin tadı enginara benzer. Bu tadı veren, yüksek oranda içerdiği inülin adlı maddedir. Nişasta bulundurmayan ve kalorisi sıfıra yakın olan tatlı yerelması kökleri çok iyi bir besin olduğu gibi, şeker hastalarına da salık verilir. Bitkinin sap ve yaprakları iyi birer hayvan yemidir. Ayrıca bitkinin yumru köklerinin mayalanmasıyla etanol (yani etil alkol ya da kısaca alkol) elde edilir. Yetiştirilmesi kolay olan, en fakir toprakta bile yılın dokuz ayında (sonbahar, kış ve ilkbaharda) ürün veren bitkinin alkol içermesi, ilerde enerji kaynağı olarak kullanılabileceğini akla getirmektedir.

Sözlükte "yer elması" ne demek?

1. Bileşikgillerden, köksapları yumru durumunda olan bir bitki (helianthus tuberosus).
2. Bu bitkinin besin olarak yararlanılan köksapı.

yer elması kelimesinin ingilizcesi

Jerusalem artichoke

Son eklenenler

vdi
tmo

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç